Góra Birów

Góra Birów jest jednym z wyższych wzgórz południkowo rozciągniętego pasma sięgającego na północ po Skały Podlesickie. Podczas prac archeologicznych odnaleziono tu cmentarzysko kurhanowe ślady osady z czasów epoki żelaza i prawdopodobnie ślady grodu królewskiego starszego od zamku Ogrodzieniec. Władze gminy chcą odrestaurować gród ale na razie żadnych prac nie podjęto. W okolicach góry Birów występują także poniemieckie bunkry z czasów II wojny światowej. Właśnie z powodu tych atrakcji warto zobaczyć Górę Birów i jej okolice.


Okiennik Wielki

Na granicy wsi Piaseczno znajduje się jeden z najpiękniejszych i najciekawszych ostańców skalnych jakie występują na Jurze Krakowsko – Częstochowskiej. Jego charakterystyczną cechą jest olbrzymi 7 metrowy otwór o średnicy 5 metrów znajdujący się na jego szczycie. Swój obecny kształt zawdzięcza wietrzeniu skał, które spowodowało, że do dzisiejszych czasów przetrwały tylko najtwardsze jego fragmenty. W najwyższym miejscu ten kompleks skalny ma 50 m wysokości. U dołu skała jest stroma i gładka a u góry skrasowiała. Okiennik już 100 tys. lat temu, czyli w okresie środkowego paleolitu gościł w swych skalnych schroniskach człowieka. Człowiek ten jak i inni przebywający na tej skale w późniejszych okresach zostawił swoje ślady (wgłębienia w oknie po belkach XII – XIII – wiecznej warowni).

Historycy wciąż spierają się, czy naprawdę istniał tu kiedyś zamek. Badania wiążą go ze zbójcami i zamkiem „Bąkowiec”. Zbójnikiem tym miał być niejaki Malarski, który łupił bogatych i wspomagał biednych, nie kalając się przy tym żadnym zabójstwem. Właściwym mieszkaniem zbójników była najprawdopodobniej jaskinia znajdująca się poniżej okna, długa na 9 m , otwierająca się wprost na przepaść po wschodniej stronie skały. Schronienie to jest dość obszerne, jasne i suche. Dzięki dwóm otworom wejściowym jest mocno przewiewne. Ponadto charakteryzuje się nadzwyczajnymi walorami obronnymi, oraz doskonałym rozległym widokiem.

Okiennik Wielki był miejscem często badanym przez archeologów. W 1911 r. Kuźniar znalazł tu popiół, węgiel drzewny, skorupy naczyń glinianych oraz całe lub połamane kości zwierząt – głównie domowych. W 1914 r. Krukowski znalazł tu pozostałości garnków i wyrobów żelaznych pochodzących ze średniowiecza. W 1921 r. uczeń szkolny Przypkowski z Jędrzejowa znalazł narzędzia krzemienne, które ofiarował Muzeum Archeologii PAN. Pełna publikacja znalezisk Krukowskiego ukazała się w 1939 r., natomiast materiały wykopaliskowe Kuźniara znajdują się w Muzeum Archeologii PAN pod nr 35-54, 1194-1211.
Obecnie Okiennik Wielki jest jednym z najciekawszych obiektów wspinaczkowych na Jurze Krakowsko – Częstochowskiej


Skały Kroczyckie

Ciągną się około pięciokilometrowym łukiem, otwierającym się w kierunku południowo-zachodnim spadzistymi i gęsto zalesionymi zboczami. Składają się z dziewięciu elementów, z których ważniejsze to: Góra Zborów (462 m n.p.m.), Kołoczek, Pośrednia (Jamkowa), Popielowa (Babia Skałka), Łysak, Jastrzębnik, Słupsko. Ostańce te mają oryginalne kształty i tak samo oryginalne nazwy np.: Jędza, Wielbłąd, Lalka z jaskinią Berkową, Zakonnica, Sfinks, Młyny, Cyrk.

W 1957 r. utworzony został rezerwat przyrody nieożywionej „Góra Zborów”, o powierzchni 45,00 ha. Wzgórze, Berkowa Góra o wysokości 463 m n.p.m. zbudowane z wapieni górnojurajskich. W skład tego rezerwatu wchodzą ponadto grzbiety skalne: Góra Zborów (464 m n.p.m.) oraz Kołoczek. Łańcuch skalny ma kształt litery „U”. Bloki skalne są podobne do zabudowań czy olbrzymich bram skalnych poprzecinanych trawiastymi uliczkami, wąwozami, labiryntami. Niektóre ze skał mają oryginalne kształty. Obszar rezerwatu podlega ochronie ze względu na unikalne formy skalne oraz skupiska roślin kserotermicznych. Można tu spotkać goździka sinego, krzewinkę-mącznicę lekarską. Teren rezerwatu porasta roślinność ciepłolubna, murawowa i skalna. Przedstawicielami ptactwa są pustułki, jerzyki, orzechówki.

Na Górze Zborów i w okolicach występuje wiele jaskiń ale jedyną dostępną dla zwiedzających jest Jaskinia Głęboka. Ma ona dwa wejścia, ok. 165 m długości i składa się z dwóch komór, oddzielonych zaciskiem. W jej wnętrzu zachowały się resztki schodów i balustrad z lat 70-tych XX w. Inną jaskinią jest jaskinia znajdująca się w południowo-wschodniej partii góry Kołaczyk zwana, Jaskinią Berkową. Ma ona 45 m długości i dwa przeciwległe wejścia. Liczna wąskie zaciski utrudniają jej zwiedzanie. W okolicach góry Sulmów znajdują się trzy niebezpieczne jaskinie-studnie: Żabia, Sulmowa i Studnia Szpatowców.

Skały Mirowskie

Wał Skał Mirowskich rozciąga się między zamkami. Teren jest bardzo ciekawy w środkowej i zachodniej, bliżej Mirowa. Ze zboczy grzbietu wystają ku północy wielkie mury skalne, które wyglądają niezwykle majestatycznie na tle pobliskiego Lasu Pikulowego. W pobliżu Skał Mirowskich znajduje się Jaskinia Sucha (75 m długości). Charakteryzuje się ona tym, że poza początkowym odcinkiem jest pionowa i bardzo niebezpieczna. Poprzez te skał wiedzie Szlak Orlich Gniazd a odcinek między Bobolicami a Mirowem można pokonać drogą gruntową.

Skały Podlesickie

Skałami Podlesickimi nazwano: Górę Sowią ze skałami Sowia Grań,
Bukowe Skały , Zwornikowe Skałki, Sowią Skałę, Górę Apteka, z Ruskimi Skałami, Górę Sulmów ze Skałą Apteka, Turnią Motocyklistów, Biblioteką, Dudnikiem. Na ich obszarze znajdują się także najpiękniejsze jaskinie: Jaskinia Żabia, Sulmowa, Studnia Szpatowców.

Skały Rzędkowickie

Jednym z najpiękniejszych i najbardziej malowniczych okazów skalnych tego obszaru jest Okiennik Wielki. Na Skały Rzędkowickie składają się wzniesienia: Wysoka, Studnisko, Brzuchata, Okiennik i Leśna Turnia. Jest to jedno z najbardziej znanych i uczęszczanych terenów przez miłośników wspinaczki. Znajduje się tutaj wiele tras wspinaczkowych o zróżnicowanej trudności począwszy od najłatwiejszych tras aż do takich, które wymagają sporych umiejętności. W pobliskiej wiosce Rzędkowice znajduje się szkółka wspinaczkowa oraz od niedawna otwarta filia Jurajskiej Grupy GOPR, której główna baza znajduje się w Podlesicach. Skały Rzędkowickie są bardzo dobrym miejscem dla początkujących wspinaczy.